Jak powinno się chwalić dziecko?

Szkoła naszych babć i mam zakładała, że pochwały są niebezpiecznie, mogą dziecko rozpuścić, zawrócić mu w głowie.
Jak powinno się chwalić dziecko?
fot. istock.com
25.05.2020

Według współczesnych trendów chwalenie jest korzystne dla rozwoju małego człowieka. Czy wiemy, jak to naprawdę jest z tym chwaleniem?

W 2006 r. profesor Carol Dweck przeprowadziła eksperyment, który wyjaśnia sens pochwał kierowanych do dzieci. Wyniki mogą być wskazówką.

Jak chwalić dziecko?

W eksperymencie brała udział grupa 400 uczniów o podobnym potencjale intelektualnym. Pierwszym etapem eksperymentu było poddanie uczniów prostemu testowi - poziom jego trudności powodował, że każdy z uczestników eksperymentu miał szansę otrzymać dobre wyniki. Po teście dzieci zostały podzielone na dwie grupy. W pierwszej były chwalone za wysokie wyniki słowami: Świetnie! Wspaniale! Jesteś bardzo zdolny! Ten wynik świadczy o tym, że jesteś bardzo mądry! Dawano dziecku do zrozumienia, że to, ile punktów otrzymało, wynika z tego, jakie ono jest.

W drugiej grupie uczniów podkreślano wysiłek, jaki dzieci włożyły w osiągnięcie swojego rezultatu. Dzieci te usłyszały: Twój wynik jest bardzo dobry, to znaczy, że musiałeś się bardzo postarać, mocno skoncentrować. Tak duża liczba punktów pokazuje, ile pracy włożyłeś w napisanie tego testu.

Czy chwalone dzieci rozwijają lepiej swoje zdolności?

Drugim etapem był kolejny eksperyment. Tym razem dzieci mogły jednak dokonać wyboru pomiędzy dwoma testami: trudniejszym, niż dotychczasowy lub testem o podobnym poziomie trudności. Okazało się, że dzieci z pierwszej grupy, czyli chwalone za swoje zdolności, wybierały prosty test. Jak tłumaczą to twórcy eksperymentu? W przekonaniu dzieci miały one wiele do stracenia. Gdyby okazało się, że w trudniejszym teście osiągną gorsze wyniki niż za pierwszym razem, znaczyłoby to, że nie są takie mądre i zdolne, jak sugerowano w w pochwałach. Wybierały zadania prostsze, które utrzymają ich status mądrych, zdolnych.

Chwalenia dziecka
fot. istock.com

Dzieci z drugiej grupy, chwalone za włożony wysiłek, o wiele częściej i chętniej podejmowały próbę napisania trudniejszego testu. Miały mniej do stracenia. Okazałoby się jedynie, że gorszy wynik jest efektem niedostatecznej koncentracji i włożonego wysiłku. Wystarczy, że bardziej się postarają, a wynik będzie lepszy.

Trzeci etap eksperymentu zakładał kolejny, tym razem bardzo trudny test, któremu miały być poddane wszystkie dzieci. Test ten wielokrotnie przewyższał ich poziom, więc wszystkie osiągnęły słabe wyniki. Co się okazało? Że uczniowie z pierwszej tzw. zdolnej grupy bardzo przeżyły porażkę - odebrały ją jako sygnał, że nie są wcale takie zdolne. Zostało zachwiane ich poczucie własnej wartości. Uczniowie z drugiej grupy, nazwanej pracowitą, uznali, że po prostu za słabo się przyłożyli i muszą tylko bardziej się starać, a będzie lepiej. Słaby wynik nie zachwiał ich wiary w siebie i we własne możliwości.

Czwartym etapem, kończącym eksperyment był ostatni już test, tym razem bardzo prosty. Dzieci z pierwszej „zdolniejszej“ grupy osiągnęły w teście o kilkadziesiąt procent niższy wynik, niż na początku badania. Z kolei dzieci z drugiej grupy osiągnęły wyniki zdecydowanie wyższe niż przy pierwszym teście.

Chwalenie dzieci - wyniki badania

Ogromne znaczenie ma to, w jaki sposób chwalimy nasze dzieci. Dziecko chwalone nieumiejętnie, czyli w sposób, który podkreśla jego cechy wrodzone powoduje, że traci ono wiarę we własne możliwości oraz chęć do podejmowania nowych wyzwań.

Jak wychować szczęśliwe dziecko?
fot. istock.com

Z kolei dzieci, u których podkreśla się wysiłek, włożoną w zadanie pracę, chętniej podejmują się trudniejszych zadań i bardziej w siebie wierzą.

Zobacz więcej: Poznaj najgłupsze metody usypiania dziecka.

Jak więc chwalić dzieci? Lepiej jest powiedzieć dziecku: Udało ci się to zrobić! Skoncentrowałeś się i są efekty! Twoja praca się opłaciła! Nie warto natomiast mówić: Jesteś mądry, zdolny, wspaniały! Może to bowiem przynieść odwrotny skutek.

Mówienie dziecku na każdym koku, że to, co robi jest wspaniałe, a ono jest mądre i zdolne, może spowodować, że dziecko zauważy, iż niezależnie od tego co zrobi, to i tak będzie chwalone. Pomyśli: Po co się starać, skoro i tak zawsze słyszę to samo?

Jak mądrze chwalić dziecko?

Opisz to, co widzisz. Zamiast mówić dziecku, że jego praca jest wspaniała, powiedz: Musiałeś chyba długo pracować. Opisz rzeczywisty sukces czy efekt pracy dziecka. Powiedz zgodnie z prawdą: Widzę tu dużo kolorów i dużo pracy.

Opisz co czujesz. Powiedz: Bardzo się cieszę! Bardzo mi się podoba! Czuję się, jakbym tam była!

Opisz uczucia dziecka. Powiedz: Widzę, że bardzo się cieszysz, jesteś z siebie zadowolony!

Doceniaj dobre zachowanie dziecka: uśmiechem, gestem, słowem „dziękuję“.

Badania jednoznacznie pokazują, że konstruktywna pochwała zachęca dziecko do powtarzania zachowań, za które zostały docenione!

Komentarze
Ocena: 5 / 5
Polecane dla Ciebie