Czy to normalne, że w tym wieku dziecko boi się ciemności lub potworów? Lista dziecięcych lęków z podziałem na wiek

Psycholożka Karen Young przygotowała szczegółowy przewodnik po dziecięcych lękach, dzieląc je ze względu na wiek dziecka. Oto najczęstsze obawy w poszczególnych etapach rozwoju:

Niemowlęta i małe dzieci (0-2 lata)

Czego się boją: Głośnych dźwięków (odkurzacz, pękające balony, syreny), rozłąki z rodzicami, obcych osób, ludzi w kostiumach oraz wszystkiego, nad czym nie mają kontroli (np. spłukiwanej toalety, szczekających psów).

Dlaczego: Układ nerwowy niemowląt i małych dzieci jest jeszcze niedojrzały i nie radzi sobie z nadmiarem bodźców. Około 8-10 miesiąca życia dzieci zaczynają też rozumieć, że gdy rodzic wychodzi z pokoju, to nie znika, tylko dziecko przestaje je widzieć. To początek lęku separacyjnego.

Młodsze przedszkolaki (3-4 lata)

Czego się boją: Błyskawic, fajerwerków, głośnych dźwięków, zmian w wyglądzie bliskich osób (np. wujek z nową brodą), potworów pod łóżkiem, duchów, czarownic oraz postaci w kostiumach (Święty Mikołaj).

Dlaczego: W tym wieku wyobraźnia dziecka rozwija się bardzo intensywnie, ale ma ono trudności z odróżnieniem fantazji od rzeczywistości. To, co zobaczy w telewizji czy usłyszy w bajce, może rozbudzić lęki i wywołać koszmary nocne.

Starsze przedszkolaki (5-6 lat)

Czego się boją: Rozłąki z rodzicami, duchów i potworów, ciemności, samotności w nocy, zagubienia się, choroby, koszmarów sennych oraz zjawisk pogodowych (wiatr, burze).

Dlaczego: Dzieci zaczynają zdawać sobie sprawę, że złe rzeczy mogą przydarzyć się ludziom, których kochają. Wciąż próbują zrozumieć związek przyczynowo-skutkowy różnych sytuacji, a ich wyobraźnia pracuje na wysokich obrotach.

Dzieci 7-11 lat

Czego się boją: Duchów, przebywania samemu w domu, że stanie się coś złego jemu lub bliskim osobom, odrzucenia przez rówieśników, bycia nielubianym lub źle ocenianym przez kolegów.

Dlaczego: Zaczynają rozumieć, że odejście bliskich jest nieodwracalne i dotyczy każdego. Stają się też bardziej zależne od przyjaźni rówieśników – w ten sposób przygotowują się do okresu dojrzewania. Dlatego opinia koleżanki lub kolegi nabiera dla nich ogromnego znaczenia.

wychowanie

Dlaczego dzieci kłamią? Kiedy maluch zaczyna mijać się z prawdą

Młodzież (12+ lat)

Czego się boją: Opinii rówieśników, egzaminów, nieumiejętności "radzenia sobie" po szkole, wojny, klęsk żywiołowych, rozmów z rodzicami o ważnych sprawach osobistych.

Dlaczego: Nastolatki próbują zrozumieć, kim są i jakie jest ich miejsce w świecie. Usamodzielniają się, więc opinia przyjaciół staje się kluczowa. Są świadomi, że wypadki się zdarzają, ale nie rozumieją prawdopodobieństwa takich zdarzeń. Spędzając dużo czasu w mediach społecznościowych, często słyszą o złych wiadomościach i przeceniają ryzyko.

Kiedy lęk staje się problemem?

Jak zaznacza psycholożka Karen Young, strach staje się problemem wtedy, gdy... powoduje problem. Jeśli wpływa na codzienne funkcjonowanie dziecka – sen, wyjścia rodzinne, chodzenie do szkoły, przyjaźnie – prawdopodobnie dziecko nie radzi sobie z nim.

Jak możemy pomóc dziecku w takiej sytuacji? Celem nie jest całkowite pozbycie się wszystkich lęków, ale panowanie nad nimi. Kluczowe zasady to:

• Nie unikaj – im bardziej czegoś się unika, tym bardziej rośnie strach
• Pozwól bezpiecznie odkrywać lęki – wprowadzaj je stopniowo, małymi krokami
• Nie reaguj przesadnie – doceniaj uczucia dziecka, ale nadmierne pocieszanie może wzmacniać lęk
• Podawaj informacje – wyjaśniaj, co się dzieje i dlaczego, by dziecko mogło umieścić swoje lęki w odpowiednim kontekście
• Wykorzystuj zabawę – to najlepszy sposób, by dziecko przejęło kontrolę nad tym, czego się boi
• Doceniaj odwagę – każde odważne zachowanie zasługuje na uznanie

Lęki są oznaką, że dziecko rozwija się prawidłowo. Uczą, jak radzić sobie z przeciwnościami losu i pokazują, że dziecko poszerza swoje postrzeganie świata.