Czy nauczyciel może zabronić dziecku wyjścia do toalety?

Jakie są prawa ucznia? Co powinni wiedzieć rodzice?
Czy nauczyciel może zabronić dziecku wyjścia do toalety?
fot. istock.com
26.04.2024
Katarzyna Lemanowicz

Czy mogę pójść do toalety? – proste pytanie, które wciąż wywołuje wiele kontrowersji i niepewności zarówno u uczniów, jak i u nauczycieli. Jak rozstrzygnąć ten odwieczny dylemat, uwzględniając zarówno swobodę ucznia, jak i troskę o jego bezpieczeństwo?

Jakie są prawa ucznia?

Na 300 spotkaniach w 300 szkołach, podczas których młodzież zadawała najróżniejsze pytania dotyczące praw dziecka, praw ucznia/uczennicy zawsze pojawia się pytanie o toaletę: Czy nauczyciel może zabronić? Czy ja muszę się tłumaczyć, mówić po co tam idę? Jest to temat, który wciąż wywołuje dyskusję zarówno wśród uczniów, nauczycieli, jak i rodziców – mówi Marek Michalak, rzecznik praw dziecka w latach 2008-2018, pedagog specjalny oraz ekspert ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej Akcja Tron, która otwarcie komunikuje, że kultura osobista i higiena w toaletach oraz związane z tym prawa dziecka i jego dobrostan – to tematy, o których warto rozmawiać.

Czy nauczyciel może zabronić dziecku wyjścia do toalety?

Zgodnie z aktualnym prawem, żadne zapisy nie uprawniają do zakazu korzystania z toalety podczas zajęć edukacyjnych. Utrudnianie dziecku zaspokajania tej podstawowej potrzeby fizjologicznej może być nie tylko niebezpieczne dla jego zdrowia, ale także naruszać jego godność osobistą. Konstytucja RP zapewnia nienaruszalność godności człowieka, co należy uwzględniać przy podejmowaniu decyzji dotyczących zakazu wychodzenia do toalety. Każde dziecko ma prawo korzystać z toalety i nie być skrępowanym tą sytuacją – dodaje Marek Michalak.

fot. istock.com

Jednym z głównych powodów, dla których nauczyciele decydują się na zakaz korzystania z toalety podczas lekcji, jest obawa o swoją odpowiedzialność karną związaną z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom. Jak zauważa Agata Dawidowska, autorka bloga „Prawa Małego Człowieka”, najczęściej przywoływane jest w tym wypadku rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w szkołach. Zgodnie z nim „niedopuszczalne jest prowadzenie zajęć bez nadzoru upoważnionej osoby (§ 13) i w czasie przerw uczniowie przebywają pod nadzorem nauczyciela (§14), jednak żaden przepis tego aktu prawnego nie wskazuje, że uczeń nie może wyjść sam do toalety w czasie lekcji. Choć jest on wtedy pod nadzorem nauczyciela, który prowadzi lekcje, jego prawa ucznia – również to do zachowania godności i do skorzystania z toalety, kiedy tego potrzebuje – nie mogą być równocześnie naruszone” (FB Prawa Małego Człowieka, post z 7 marca 2023 r.).

Jak znaleźć kompromis pomiędzy swobodą ucznia a troską o jego bezpieczeństwo?

Myślę, że jedną z dobrych praktyk jest pomysł Beaty i Magdy z EduDzielni (https://www.facebook.com/groups/edu.dzielnia/) z Konina, które wprowadziły w swojej szkole zasadę dwóch haczyków z zawieszkami. Dziecko, które chce wyjść do toalety nawet nie musi podchodzić do nauczyciela, nie musi pytać, nie musi się tłumaczyć, po co tam idzie, tylko bierze tę zawieszkę i nauczyciel wie, że dziecko wyszło do toalety. Dzięki temu nie wychodzi pięć osób jednocześnie, a dzieci, jak potwierdzają nauczycielki, czują się nieskrępowane i korzystają z tego bardzo odpowiedzialnie – opowiada Marek Michalak zapytany o propozycję rozwiązania przez organizatorów Akcji Tron.

Jakie są inne sposoby na rozwiązanie tego problemu?

  • Prowadzenie otwartego dialogu z uczniami o zasadach korzystania z toalet;
  • Upewnienie się czy przeszkodą w korzystaniu z toalet podczas przerw nie są zbyt długie kolejki, przesiadywanie w łazienkach innych uczniów, brak zamków w kabinach lub nieporządek;
  • Przypominanie szczególnie młodszym dzieciom o możliwości skorzystania z toalety przed rozpoczęciem zajęć oraz podczas przerw;
  • Określenie jasnych zasad w wewnątrzszkolnych regulaminach np. wiele szkół wprowadziło zapis, z którego wynika, że skorzystanie z toalety podczas lekcji jest możliwe tylko w koniecznych sytuacjach lub procedurę dotyczącą wyjścia do toalety – nauczyciel dzwoni w takiej sytuacji do wicedyrektora i prosi go oprzysłanie innego pracownika pedagogicznego w celu przypilnowania klasy lub wychodzącego ucznia.

To co najważniejsze: zawsze pamiętajmy, że dziecko, jak każdy człowiek, ma różne potrzeby i ma prawo do ich realizacji w różnym czasie. I dotyczy to także wychodzenia do toalety.

Polecane wideo

Komentarze (1)
Ocena: 5 / 5
Mirka (Ocena: 5) 28.04.2024 15:06
Komfort podczas okresu jest bardzo ważny. Polecam bardzo chłonne tampony z gąbeczki Beppy
odpowiedz
Polecane dla Ciebie