Przyczyny, diagnostyka i leczenie niepłodności

Jak pokazują dane, niepłodność może być problemem nawet co piątej pary w okresie rozrodczym.
Przyczyny, diagnostyka i leczenie niepłodności
28.02.2022
Katarzyna Lemanowicz

Jej przyczyn trzeba szukać zawsze u obojga partnerów. Niska jakość nasienia, niedrożność jajowodów czy zaburzona gospodarka hormonalna – to tylko niektóre z nich. Po jakim czasie bezowocnych starań należy zacząć się martwić? Czym jest niepłodność idiopatyczna? To tylko niektóre kwestie, które tłumaczy dr n. med. Anna Horbaczewska, ginekolog krakowskiego Centrum Medycznego Superior.

Bezpłodność - przyczyna, diagnostyka i leczenie

Para zdrowych, młodych i regularnie współżyjących ze sobą osób, nie powinna zajmować sobie głowy tematem niepłodności zbyt prędko. Na próby zajścia w ciążę warto przeznaczyć nawet 12 miesięcy. Dopiero, kiedy okres ten zaczyna się wydłużać, a ciąża wciąż się nie pojawia, zaleca się skorzystanie z pomocy lekarza.

Wiek partnerki

Jednym z najważniejszych czynników podczas starań o ciążę jest wiek partnerki. Patrząc bowiem od strony biologicznej, kobieca płodność zaczyna drastycznie spadać po 35. roku życia. W takim wypadku warto wybrać się do lekarza już po 6 miesiącach bezskutecznych starań. Dalsze zwlekanie z wizytą będzie niepotrzebnym marnowaniem mijającego czasu reprodukcyjnego. Zwłaszcza, jeśli czynnik utrudniający zajście w ciążę, może zostać  wyeliminowany z pomocą specjalisty.

Współżycie nie tylko w trakcie owulacji

Dla największej skuteczności ważne jest, aby partnerzy współżyli ze sobą co drugi lub trzeci dzień. Stosunki powinny odbywać się regularnie przez cały cykl, nie tylko podczas owulacji. W gabinecie spotykam się czasem z parami myślącymi, że taka wybiórcza praktyka zwiększa szansę zajścia w ciążę. Nic bardziej mylnego – mówi dr n. med. Anna Horbaczewska.

Precyzyjne określenie momentu owulacji jest z reguły po prostu niemożliwe. Istnieje bowiem bardzo wiele czynników wpływających na regularność jajeczkowania. Warto też pamiętać, że plemniki w drogach rodnych kobiety są w stanie przeżyć nawet trzy dni. Najlepiej, jeśli znajdą się tam z wyprzedzeniem, bowiem komórka jajowa po owulacji może zostać zapłodniona zaledwie przez kilkanaście godzin.

Postępowanie ginekologiczne

Po określonym czasie sześciu lub dwunastu miesięcy bezskutecznych starań, warto umówić się na pierwszą wspólną wizytę u ginekologa zajmującego się leczeniem niepłodności. W przypadku, gdy pacjentka ma 40 i więcej lat, diagnostykę rozpoczyna się od razu. Po zebraniu szczegółowego wywiadu, specjalista najprawdopodobniej zaleci badania hormonalne. W prawidłowo przebiegającym cyklu miesiączkowym zachodzą zmiany stężeń hormonów płciowych. Zachwianie tego procesu może stanowić jedną z przyczyn niepłodności.

W następnej kolejności często proponuje się diagnostykę drożności jajowodów. Jeśli okażą się one niedrożne, para od razu powinna zostać zakwalifikowana do procedury in vitro. Niestety, w takim wypadku nie ma szans na spontaniczne, naturalne zajście w ciążę – tłumaczy dr n. med. Anna Horbaczewska.

Problem niepłodności zawsze rozpatruje się w kontekście pary. Dlatego równoległemu postępowaniu medycznemu poddaje się również mężczyznę. Nierzadko w razie obniżonych parametrów nasienia pacjent kierowany jest na diagnostykę genetyczną lub urologiczną. Za najbardziej podstawową metodę weryfikującą płodność uważa się jednak badanie jakości nasienia, które w przypadku nieprawidłowego wyniku powinno być powtórzone po minimum czterech tygodniach.

Plemniki produkowane są w sposób ciągły. Czas powstawania każdego z nich to aż 72 dni. Na różnych etapach procesu, nazywanego spermatogenezą, mogą zadziałać czynniki wpływające negatywnie na jakość nasienia. Ponowne wykonanie badań pozwala sprawdzić, czy niekorzystne zmiany dalej się utrzymują – tłumaczy ginekolog Centrum Medycznego Superior.

Bezpłodność

Dalsza diagnostyka pacjentki

Jeśli podstawowe badania hormonów i drożności jajowodów nie pozwalają na jednoznaczne określenie przyczyny niepłodności, wprowadza się pogłębioną diagnostykę. Jednym z często stosowanych badań jest w tym przypadku histeroskopia. Pozwala ona na dokładne oględziny wnętrza macicy za pomocą miniaturowej kamery, wprowadzanej do organizmu drogą przezpochwową. Jeśli w trakcie badania lekarz zauważy niepokojące zmiany, mające wpływ na problem z zajściem w ciążę, może je usunąć lub pobrać materiał do dalszej diagnostyki – w trakcie tego samego zabiegu. Jest to metoda małoinwazyjna, nie wymagająca nacinania powłok brzusznych.

Bardziej zaawansowanym sposobem na diagnozę przyczyn niepłodności jest histerolaparoskopia. W trakcie zabiegu laparoskop jest wprowadzany przez pępek do jamy brzusznej pacjentki. W ten sposób lekarz ma możliwość bezpośredniej obserwacji narządów miednicy mniejszej i sprawdzenie, czy nie ma tam obecnych zrostów lub ognisk endometriozy.

Te nieprawidłowości mogłyby być ciężkie do wykrycia w trakcie podstawowych badań, na przykład za pomocą USG. Tymczasem histerolaparoskopia daje też możliwość dodatkowej oceny drożności jajowodów. Dla oszczędzenia czasu pacjentki można wykonywać tę procedurę równocześnie z histeroskopią – wyjaśnia dr n. med. Anna Horbaczewska.

Niepłodność idiopatyczna

Mianem niepłodności idiopatycznej określa się problemy z zajściem w ciążę o niemożliwym do określenia pochodzeniu. Nie oznacza to jednak, że ich przyczyna nie istnieje. Po prostu jest ona na tyle skomplikowana, że aktualnie dostępne metody diagnostyczne zwyczajnie nie są w stanie jej wykryć.

W przypadku dwójki młodych, ogólnie zdrowych osób, o niepłodności idiopatycznej można mówić dopiero po roku nieudanych starań – jeśli wyniki wszystkich badań obojga partnerów są prawidłowe. Takiej parze można jednak spokojnie dać jeszcze 12 miesięcy. W wielu przypadkach do ciąży dochodzi dopiero w drugim roku prób – mówi dr n. med. Anna Horbaczewska. Jeśli tak się jednak nie stanie, wówczas może zostać zaproponowana inseminacja lub zapłodnienie pozaustrojowe, a więc metoda in vitro ­­– dodaje ginekolog.

Gdy jednak wiek partnerki przekracza 35 lat, procedura działania znacząco się skraca. W przypadku braku wykrycia jednoznacznej przyczyny problemu, powinno zaproponować się parze skorzystanie z in vitro znacznie szybciej.

Kiedy udać się na wizytę?

Nie w każdym przypadku trzeba czekać z wizytą lekarską określone 6 lub 12 miesięcy. Na konsultację można udać się już wcześniej, zwłaszcza jeśli jedna z osób przewlekle choruje. Alarmującym sygnałem może być też rozregulowany cykl menstruacyjny u pacjentki i plamienia międzymiesiączkowe.

O wszystkich niepokojących objawach warto rozmawiać z ginekologiem od razu – mogą one mieć decydujący wpływ na powodzenie starań. Korzystanie ze specjalistycznej pomocy pozwoli na zaoszczędzenie sobie stresu i czasu. Daje największą szansę na to, że próby zajścia w ciążę okażą się owocne – podsumowuje dr n. med. Anna Horbaczewska, ginekolog krakowskiego Centrum Medycznego Superior.

Anna Horbaczewska

Anna Horbaczewska

Polecane wideo

Komentarze (2)
Ocena: 5 / 5
ania (Ocena: 5) 30.06.2022 18:21
istotna jest kontrola płodności na co dzien i przy mooich nieregularnych cyklach pomaga mi komputer cyklu cyclotest myway
odpowiedz
paula (Ocena: 5) 04.03.2022 13:24
Niepłodność może mieć różne przyczyny, ale na początku trzeba wykorzystać wszelkie środki, metody, ja szczerze polecam żel Prefert pobudzający pleminiki, wspomagający zapłodnienie
odpowiedz
Polecane dla Ciebie